(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.93. అధ్యాయః 093
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి వామదేవసుమనస్సంవాదానువాదః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

వామదేవ ఉవాచ। 12-93-0x(5584)(68418)
యత్రాధర్మం ప్రణయతే దుర్బలే బలవత్తరః।
తాం వృత్తిముపజీవంతి యే భవంతి తదన్వయాః॥ 12-93-1(68419)
రాజానమనువర్తంతే తం పాపాభిప్రవర్తకం।
అవినీతమనుష్యం తత్క్షిప్రం రాష్ట్రం వినశ్యతి॥ 12-93-2(68420)
యద్వౄత్తముపజీవంతి ప్రకృతిస్థస్య మానవాః।
తదేవ విషమస్థస్య స్వజనోఽపి న మృష్యతే॥ 12-93-3(68421)
సాహసప్రవృత్తే ర్యత్ర కించిదుల్వణమాచరేత్।
అశాస్త్రలక్షణో రాజా క్షిప్రమేవ వినశ్యతి॥ 12-93-4(68422)
సద్వౄత్తాచరితాం వృత్తిం క్షత్రియో నానువర్తతే।
జితానామజితానాం చ క్షత్రధర్మాదపైతి సః॥ 12-93-5(68423)
ద్విషంతం కృతకల్యాణం గృహీత్వా నృపతిం రణే।
యో న నయతే ద్వేషాత్క్షత్రధర్మాదపైతి సః॥ 12-93-6(68424)
శక్తః ఆత్సుసుఖో రాజా కుర్యాత్తారణమాపది।
ప్రియో అతి భూతానాం న చ విభ్రశ్యతే శ్రియః॥ 12-93-7(68425)
అప్రియం యస్య కుర్వీత భూయస్తస్య ప్రియం చరేత్।
అచిరేణ ప్రియః స స్యాద్యోఽప్రియే ప్రియమాచరేత్॥ 12-93-8(68426)
మృషావాదం పరిహరేత్కుర్యాత్ప్రియమయాచితః।
న కామాన్న చ సంరంభాన్న ద్వేషాద్ధర్మముత్సృజేత్॥ 12-93-9(68427)
`అమాయయైవ వర్తేత న చ సత్యం త్యజేద్బుధః।
దమం ధర్మం చ శీలం చ క్షత్రధర్మం ప్రజాహితం॥' 12-93-10(68428)
నాపత్రపేత ప్రశ్నేషు నాభిభావిగిరం సృజేత్।
న త్వరేత న చాసూయేత్తథా సంగృహ్యతే పరః॥ 12-93-11(68429)
ప్రియే నాతిభృశం హృష్యేదప్రియే న చ సంజ్వరేత్।
న తప్యేదర్థకృచ్ఛ్రేషు ప్రజాహితమనుస్మరన్॥ 12-93-12(68430)
యః ప్రియం కురుతే నిత్యం గుణతో వసుధాధిపః।
తస్య కర్మాణి సిద్ధ్యంతి న చ సంత్యజ్యతే శ్రియా॥ 12-93-13(68431)
నివృత్తం ప్రతికూలేభ్యో వర్తమానమనుప్రియే।
భక్తం భజేత నృపతిస్తద్వై వృత్తం సతామిహ॥ 12-93-14(68432)
అప్రకీర్ణేంద్రియగ్రామమత్యంతానుగతం శుచిం।
శక్తం చైవానురక్తం చ యుంజ్యాన్మహతి కర్మణి॥ 12-93-15(68433)
`శ్రేయసో లక్షణం చైతద్విక్రమో యత్ర దృశ్యతే।
కీర్తిప్రధానో యశ్చ స్యాత్సమయే యశ్చ తిష్ఠతి।
సమర్థాన్పూజయేద్యశ్చ న చ స్పర్ధేత యశ్చతైః॥ 12-93-16(68434)
ఏవమేతైర్గుణైర్యుక్తో యోఽనురజ్యతి భూమిపం।
భర్తురర్థేష్వప్రమత్తం నియుంజ్యాదర్థకర్మణి॥ 12-93-17(68435)
మూఢమైంద్రియకం లుబ్ధమనార్యచరితం శఠం।
అనతీతోపధం హింస్రం దుర్బుద్ధిమబహుశ్రుతం॥ 12-93-18(68436)
త్యక్తోపాత్తం మద్యరతం ద్యూతస్త్రీమృగయాపరం।
కార్యే మహతి యుంజానో హీయతే నృపతిః శ్రియా॥ 12-93-19(68437)
రక్షితాత్మా చ యో రాజా రక్ష్యాన్యశ్చానురక్షతి।
ప్రజాశ్చ తస్య వర్ధంతే సుఖం చ మహదశ్నుతే॥ 12-93-20(68438)
యే కేచిద్భూమిపతయః సర్వాంస్తానన్వవేక్షయేత్।
సుహృద్భిరనభిఖ్యాతైస్తేన రాజా న రిష్యతే॥ 12-93-21(68439)
అపకృత్య బలస్థస్వ దూరస్థోఽస్మీతి నాశ్వసేత్।
శ్యేనాభిపతనైరేతే నిపతంతి ప్రమాద్యతః॥ 12-93-22(68440)
దృఢమూలస్త్వదుష్టాత్మా విదిత్వా బలమాత్మనః।
అబలానభియుంజీత న తు యే బలవత్తరాః॥ 12-93-23(68441)
విక్రమేణ మహీం లబ్ధ్వా ప్రజా ధర్మేణ పాలయేత్।
ఆహవే నిధనం కుర్యాద్రాజా ధర్మపరాయణః॥ 12-93-24(68442)
మరణాంతమిదం సర్వం నేహ కించిదనామయం।
తస్మాద్ధర్మే స్థితో రాజా ప్రజా ధర్మేమ పాలయేత్॥ 12-93-25(68443)
రక్షాధికరణం యుద్ధం తథా ధర్మానుశాసనం।
మంత్రచింతా సుఖం కాలే పంచభిర్వర్ధతే మహీ॥ 12-93-26(68444)
ఏతాని యస్య గుప్తాని స రాజా రాజసత్తమ।
సతతం వర్తమానోఽత్ర రాజా భుంక్తే మహీమిమాం॥ 12-93-27(68445)
నైతాన్యేకేన శక్యాని సాతత్యేనానువీక్షితుం।
ఏతేష్వాప్తాన్ప్రతిష్ఠాప్య రాజా భుంక్తే చిరం మహీం॥ 12-93-28(68446)
దాతారం సంవిభక్తారం మార్దవోపగతం శుచిం।
అసంత్యక్తమనుష్యం చ తం జనాః కుర్వతే నృపం॥ 12-93-29(68447)
యస్తు నైఃశ్రేయసం శ్రుత్వా జ్ఞానం తత్ప్రతిపద్యతే।
ఆత్మనో మతముత్సృజ్య తం లోకోఽనువిధీయతే॥ 12-93-30(68448)
యోఽర్థకామస్య వచనం ప్రాతికూల్యాన్న మృష్యతే।
శృణోతి ప్రతికూలాని సర్వదా విమనా ఇవ॥ 12-93-31(68449)
అగ్రాంయచరితాం వృత్తిం యో న సేవేత నిత్యదా।
జితానామజితానాం చ క్షత్రధర్మాదపైతి సః॥ 12-93-32(68450)
[నిగృహీతాదమాత్యాచ్చ స్త్రీభ్యశ్చైవ విశేషతః।
పర్వతాద్విషమాద్దుర్గాద్ధస్తినోఽశ్వాత్సరీసృపాత్।
ఏతేభ్యో నిత్యయుక్తః సన్రక్షేదాత్మానమేవ తు॥] 12-93-33(68451)
ముఖ్యానమాత్యాన్యో హిత్వా నిహీనాన్కురుతే ప్రియాన్।
స వై వ్యసనమాసాద్య సాధుమార్గం న విందతి॥ 12-93-34(68452)
యః కల్యాణగుణాంజ్ఞాతీన్ప్రద్వేషాన్నో బుభూషతి।
అదృఢాత్మా దృఢక్రోధః నాస్యార్థో వసతేఽంతికే॥ 12-93-35(68453)
అథ యో గుణసంపన్నాన్హృదయస్య ప్రియానపి।
ప్రియేణ కురుతే వశ్యాంశ్చిరం యశసి తిష్ఠతి॥ 12-93-36(68454)
నాకాలే ప్రణయేదర్థాన్నాప్రియే జాతు సంజ్వరేత్।
ప్రియే నాతిభృశం తుష్యేద్యుంజీతారోగ్యకర్మణి॥ 12-93-37(68455)
కే వాఽనురక్తా రాజానః కే భయాత్సముపాశ్రితాః।
మధ్యస్థదోషాః కే చైషామితి నిత్యం విచింతయేత్॥ 12-93-38(68456)
న జాతు బలవాన్భూత్వా దుర్బలే విశ్వసేత్క్వచిత్।
భారుండసదృశా హ్యేతే నిపతంతి ప్రమాద్యతః॥ 12-93-39(68457)
అపి సర్వగుణైర్యుక్తం భర్తారం ప్రియవాదిన।
అభిద్రుహ్యతి పాపాత్మా న తస్మాద్విశ్వసేజ్జనాన్॥ 12-93-40(68458)
ఏతద్రాజోపనిషదం యయాతిః స్మాహ నాహుషః।
మనుష్యవిషయే యుక్తో హంతి శత్రూన్సవాసవాన్॥ ॥ 12-93-41(68459)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి త్రినవతితమోఽధ్యాయః॥ 93॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-93-1 యత్ర రాష్ట్రే। ప్రణయతే ఆరోపయతి॥ 12-93-2 అనువర్తంతేఽన్యే॥ 12-93-3 ప్రకృతిః స్వధర్మః। విషమః కుమార్గః॥ 12-93-5 జిత్తానామాపన్నానాం। అజితానాం స్వస్థానాం॥ 12-93-6 కృతకల్యాణం ప్రాగుపకారం కృతవంతం॥ 12-93-12 ప్రియం భృత్యాదీనాం॥ 12-93-17 అనురజ్యత్యనురంజయతి। ఏవమేవ గుణైర్యుక్తో యో న రక్షతి భూమిపం। భర్తురర్థేష్వసూయంతం న తం యుంజీత కర్మణి ఇతి డ.థ.పాఠః॥ 12-93-21 సుహృద్భిశ్చారైః। అనభిఖ్యాతైః స్వేషాం పరేషాం చావిదితైః॥ 12-93-26 రక్షాధికరణం దుర్గాది। సుఖం సుఖప్రదానం॥ 12-93-27 గుప్తాని మురక్షితాని॥ 12-93-32 అగ్రాంయైర్బుద్ధిమద్భిః। వృత్తిం లాభోపాయం॥ 12-93-41 రాజోపనిషదం రాజ్ఞాం రహస్యవిద్యాం॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.